Projekt ustawy o opiece długoterminowej, przygotowany przez zespół przedstawicieli KPRM, Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Ministerstwa Zdrowia, uzyskał wpis do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów. To oznacza rozpoczęcie formalnego procesu legislacyjnego i pierwszy etap reformy, która ma uporządkować system opieki nad osobami starszymi i niesamodzielnymi.

Ustawa realizuje kamień milowy A70GKrajowego Planu Odbudowy i odpowiada na rekomendacje Banku Światowego, dotyczące m.in. braku koordynacji między ochroną zdrowia a pomocą społeczną.

Po raz pierwszy w polskim prawie ma pojawić się spójna definicja „opieki długoterminowej”, obowiązująca zarówno w systemie ochrony zdrowia, jak i w pomocy społecznej. Projekt przewiduje także wprowadzenie pojęć „opiekuna nieformalnego” i „opieki nieformalnej”, które pozwolą na objęcie regulacjami wsparcia udzielanego przez członków rodzin i bliskich.

To ważna zmiana – dotąd rola opiekunów rodzinnych pozostawała niemal niewidoczna w przepisach, mimo że to oni w największym stopniu zapewniają codzienną pomoc osobom wymagającym wsparcia.

Jednym z kluczowych założeń projektu jest koordynacja opieki długoterminowej na poziomie powiatu. Zamiast rozproszenia między różnymi instytucjami, w każdym powiecie ma działać punkt odpowiedzialny za monitorowanie, planowanie i informowanie o dostępnych formach wsparcia.

Dzięki temu osoby starsze i ich rodziny zyskają jedno, jasne źródło informacji– gdzie się zgłosić, jakie świadczenia przysługują i jak zorganizować opiekę. Dziś brak takiego punktu powoduje chaos informacyjny i nierówny dostęp do pomocy w różnych częściach kraju.

Projekt ustawy przewiduje również opracowanie katalogu usług i świadczeń opieki długoterminowej– w tym zarówno pieniężnych, jak i rzeczowych form wsparcia. Katalog nie wprowadza nowych uprawnień, lecz pełni funkcję informacyjną, porządkując aktualne formy pomocy i ułatwiając planowanie finansowania systemu w kolejnych latach.

Nowa ustawa nałoży na właściwe organy obowiązek regularnego monitorowania opieki długoterminowej, w szczególności jej dostępności na poziomie lokalnym. Przewidziano także opracowanie systemu zapewniania jakości usług opiekuńczych– co ma pozwolić na ocenę, czy wsparcie rzeczywiście odpowiada potrzebom osób starszych i niesamodzielnych.

Dziś brak wspólnych standardów jakości utrudnia ocenę skuteczności świadczonej pomocy i porównywanie jej między regionami.

Projekt ustawy przewiduje również możliwość udzielania pomocy opiekunom nieformalnymprzez jednostki samorządowe. W praktyce może to oznaczać programy szkoleniowe, wsparcie psychologiczne lub doraźną pomoc w codziennym sprawowaniu opieki.

To krok w stronę docenienia ogromnej roli, jaką pełnią opiekunowie rodzinni w systemie opieki nad seniorami – często łącząc obowiązki zawodowe z opieką nad bliskimi.

Ustawa o opiece długoterminowej to część szerszego pakietu rozwiązań rządowych w obszarze polityki senioralnej, obok takich inicjatyw jak bon senioralny czy najem senioralny. Wspólnym celem jest zwiększenie dostępności, przewidywalności i spójności wsparcia dla osób starszych w całym kraju.

Starzenie się społeczeństwa sprawia, że coraz więcej rodzin zmaga się z problemem organizacji opieki nad seniorem. Reforma ma przynieść bardziej przejrzysty system, który rzeczywiście ułatwi życie zarówno osobom potrzebującym wsparcia, jak i ich opiekunom.