Jednym z kluczowych elementów reformy pomocy społecznej 2026 jest zmiana podejścia do kierowania do DPS. Zgodnie z projektem, skierowanie do domu pomocy społecznej będzie możliwe dopiero po wcześniejszym wykorzystaniu dostępnych form wsparcia środowiskowego.

W praktyce oznacza to konieczność wykazania przez OPS, że osoba potrzebująca pomocy korzystała lub nie mogła skorzystać z takich form jak:

• usługi opiekuńcze,

• specjalistyczne usługi opiekuńcze,

• mieszkania wspomagane.

Brak odpowiedniej dokumentacji może wydłużyć postępowanie i wpłynąć na decyzję administracyjną.

Wyjątek od zasady pierwszeństwa wsparcia środowiskowego przewidziano w sytuacjach nagłych.

Skierowanie do DPS może nastąpić natychmiast, jeśli:

• istnieje zagrożenie życia lub zdrowia,

• brak całodobowej opieki uniemożliwia bezpieczne funkcjonowanie.

W takich przypadkach OPS będzie zobowiązany do ponownej oceny sytuacji w terminie 3 miesięcy. To rozwiązanie łączy szybkość działania z obowiązkiem kontroli zasadności decyzji.

Reforma pomocy społecznej 2026 znacząco zmienia zasady odpłatności za DPS. Wprowadzono nową kolejność osób zobowiązanych do ponoszenia kosztów pobytu.

Najważniejsza zmiana polega na tym, że w pierwszej kolejności odpowiedzialność ponoszą osoby, które uzyskały korzyść majątkową od mieszkańca DPS.

Dotyczy to w szczególności:

• darowizn nieruchomości,

• umów dożywocia,

• innych form przekazania majątku w okresie do 10 lat.

Dla OPS oznacza to konieczność szczegółowej analizy dokumentów oraz historii majątkowej.

Dopiero po wyczerpaniu możliwości obciążenia osób, które uzyskały korzyść majątkową, do odpłatności mogą zostać zobowiązani członkowie rodziny.

Nowe przepisy wprowadzają istotne doprecyzowanie:

Obowiązek odpłatności dotyczy wyłącznie osób pełnoletnich.

Zmiana ta:

• eliminuje wcześniejsze wątpliwości interpretacyjne,

• upraszcza stosowanie przepisów,

• zwiększa przewidywalność decyzji administracyjnych.

Nowelizacja ustawy o pomocy społecznej wprowadza obowiązkowe zwolnienia z odpłatności w określonych przypadkach.

OPS będzie zobowiązany do zwolnienia z opłat, jeżeli zostanie wykazane, że pensjonariusz:

• rażąco naruszał obowiązek alimentacyjny lub

• rażąco naruszał inne obowiązki rodzinne.

Zmiana polega na odejściu od decyzji uznaniowych na rzecz obowiązku ustawowego. W praktyce oznacza to konieczność analizy dowodów, takich jak:

• wyroki sądowe,

• dokumenty potwierdzające relacje rodzinne,

• inne materiały dowodowe.

Reforma pomocy społecznej 2026 zwiększa zakres obowiązków OPS oraz formalizację postępowań.

Do najważniejszych zmian należą:

• bardziej szczegółowe wywiady środowiskowe,

• analiza umów cywilnoprawnych i transferów majątkowych,

• dokumentowanie wykorzystania wsparcia środowiskowego,

• ujednolicenie procedur zwolnień z odpłatności.

Zmiany te wymagają większej staranności i dokładności w prowadzeniu spraw.

Zgodnie z projektem ustawy, przepisy mają wejść w życie po upływie 2 miesięcy od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Na obecnym etapie:

• projekt znajduje się w fazie konsultacji,

• jego ostateczny kształt może ulec zmianie,

• termin wejścia w życie w 2026 roku nie jest jeszcze przesądzony.